Εκλογές νέων προεδρείων και Δημοτικών Επιτροπών στους Δήμους έως τις 7 Ιουλίου – Όλη η διαδικασία σύμφωνα με τη νέα εγκύκλιο του ΥΠΕΣ

Σύμφωνα με άρθρο στο Myota Gr το Υπουργείο Εσωτερικών εξέδωσε την Εγκύκλιο 9 με αναλυτικές οδηγίες για τη διαδικασία εκλογής των νέων προεδρείων των Δημοτικών Συμβουλίων και των μελών των Δημοτικών Επιτροπών για τη δεύτερη θητεία της δημοτικής περιόδου 2024-2028, μετά την έναρξη ισχύος του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ν. 5314/2026).

Η νέα διαδικασία αφορά όλους τους δήμους της χώρας, καθώς η πρώτη θητεία των σημερινών προεδρείων και των δημοτικών επιτροπών ολοκληρώνεται στις 30 Ιουνίου 2026.

Οι εκλογές έως τις 7 Ιουλίου

Σύμφωνα με την εγκύκλιο, η ειδική δημόσια και δια ζώσης συνεδρίαση για την εκλογή:

• του Προέδρου, Αντιπροέδρου και Γραμματέα του Δημοτικού Συμβουλίου,
• καθώς και των μελών της Δημοτικής Επιτροπής,

θα πρέπει να πραγματοποιηθεί το αργότερο έως την Τρίτη 7 Ιουλίου 2026. Αν για οποιονδήποτε λόγο δεν συγκληθεί το συμβούλιο έως τότε, προβλέπεται αυτόματη σύγκληση χωρίς πρόσκληση στις 8 Ιουλίου στις 20:00.

Το Υπουργείο επισημαίνει ότι η συγκρότηση τόσο του προεδρείου όσο και της Δημοτικής Επιτροπής αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη νόμιμη λειτουργία των οργάνων του δήμου.

Πώς εκλέγεται το νέο προεδρείο

Το προεδρείο του Δημοτικού Συμβουλίου εξακολουθεί να αποτελείται από:

• Πρόεδρο,
• Αντιπρόεδρο,
• Γραμματέα.

Η κατανομή των θέσεων γίνεται ως εξής:

• ο Πρόεδρος προέρχεται από την παράταξη του δημάρχου,
• ο Αντιπρόεδρος από τη μεγαλύτερη παράταξη της μειοψηφίας,
• ο Γραμματέας από τη δεύτερη μεγαλύτερη παράταξη της μειοψηφίας.

Εάν υπάρχουν μόνο δύο παρατάξεις στο Δημοτικό Συμβούλιο, ο γραμματέας προέρχεται επίσης από την παράταξη του δημάρχου. Αν κάποια παράταξη της μειοψηφίας δεν αποδεχθεί τη θέση που της αναλογεί, αυτή καλύπτεται από σύμβουλο της δημοτικής αρχής.

Η διαδικασία της ψηφοφορίας

Η εκλογή γίνεται χωριστά για κάθε αξίωμα, με φανερή ψηφοφορία.

Προβλέπονται έως τρεις ψηφοφορίες:

• στις δύο πρώτες απαιτείται η απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μελών του Δημοτικού Συμβουλίου,
• αν δεν επιτευχθεί, ακολουθεί τρίτη ψηφοφορία, όπου αρκεί ο υποψήφιος να συγκεντρώσει τουλάχιστον το 1/4 του συνολικού αριθμού των μελών.

Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει και για τις περιπτώσεις δημιουργίας νέων παρατάξεων μειοψηφίας, οι οποίες μπορούν να διεκδικήσουν θέση στο προεδρείο εφόσον αποτελούν πλέον δεύτερη ή τρίτη σε δύναμη παράταξη.

Ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου δεν μπορεί να συμμετέχει στη Δημοτική Επιτροπή

Η εγκύκλιος επαναλαμβάνει μία σημαντική διάταξη του νέου Κώδικα: ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα μέλος της Δημοτικής Επιτροπής, γεγονός που διασφαλίζει τον διακριτό ρόλο των δύο οργάνων.

Πώς εκλέγεται η Δημοτική Επιτροπή

Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της εκλογής του προεδρείου ακολουθεί η εκλογή των μελών της Δημοτικής Επιτροπής.

Η διαδικασία διαφοροποιείται σημαντικά, καθώς πραγματοποιείται με μυστική ψηφοφορία.

Η σύνθεση της επιτροπής εξαρτάται από το μέγεθος του Δημοτικού Συμβουλίου, ενώ πρόεδρος είναι ο δήμαρχος ή αντιδήμαρχος που ορίζει ο ίδιος. Τα υπόλοιπα μέλη κατανέμονται μεταξύ πλειοψηφίας και μειοψηφίας ανάλογα με τον αριθμό των δημοτικών συμβούλων κάθε δήμου.

Ξεχωριστά ψηφοδέλτια για πλειοψηφία και μειοψηφία

Η εγκύκλιος προβλέπει δύο διαφορετικά ψηφοδέλτια:

• ένα για τους συμβούλους της παράταξης του δημάρχου,
• ένα κοινό για όλες τις παρατάξεις της μειοψηφίας.

Οι δημοτικοί σύμβουλοι της πλειοψηφίας ψηφίζουν αποκλειστικά υποψηφίους της παράταξής τους, ενώ οι σύμβουλοι της μειοψηφίας ψηφίζουν μόνο υποψηφίους των παρατάξεων της μειοψηφίας.

Σε περίπτωση ισοψηφίας προβλέπεται δημόσια κλήρωση, ενώ όσοι δεν εκλεγούν κατατάσσονται ως αναπληρωματικά μέλη με βάση τους σταυρούς προτίμησης που συγκέντρωσαν.

Τι γίνεται αν η μειοψηφία δεν προτείνει υποψηφίους

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη ότι, εάν οι παρατάξεις της μειοψηφίας δεν υποδείξουν υποψηφίους ή δεν υπάρχουν αρκετές υποψηφιότητες για τις θέσεις που τους αναλογούν, οι αντίστοιχες έδρες καλύπτονται από συμβούλους της παράταξης του δημάρχου.

Έλεγχος νομιμότητας και δημοσίευση

Μετά την ολοκλήρωση των εκλογών:

• τα πρακτικά αποστέλλονται εντός πέντε ημερών στην αρμόδια εποπτεύουσα αρχή για έλεγχο νομιμότητας,
• ακολουθεί η υποχρεωτική ανάρτησή τους τόσο στην ιστοσελίδα του δήμου όσο και στο πρόγραμμα «Διαύγεια».

Σε περίπτωση ακύρωσης της εκλογής οποιουδήποτε μέλους, η διαδικασία για τη συγκεκριμένη θέση επαναλαμβάνεται μέσα σε τρεις ημέρες.

Ρυθμίσεις για παραιτήσεις, διαγραφές και ανεξαρτητοποιήσεις

Η εγκύκλιος καθορίζει επίσης τη διαδικασία αντικατάστασης μελών του προεδρείου και της Δημοτικής Επιτροπής όταν προκύπτουν παραιτήσεις, θάνατος, έκπτωση, ανεξαρτητοποίηση ή διαγραφή από παράταξη.

Παράλληλα διευκρινίζεται ότι δημοτικός σύμβουλος που ανεξαρτητοποιείται ή διαγράφεται από την παράταξή του δεν μπορεί να εξακολουθήσει να κατέχει θέση στο προεδρείο του Δημοτικού Συμβουλίου ή στη Δημοτική Επιτροπή, καθώς εξελέγη σε αυτά τα όργανα εκπροσωπώντας συγκεκριμένη δημοτική παράταξη.

Νέο πλαίσιο εφαρμογής του Κώδικα Αυτοδιοίκησης

Η εγκύκλιος αποτελεί την πρώτη αναλυτική εφαρμοστική οδηγία του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης για τη λειτουργία των συλλογικών οργάνων των δήμων. Με αυτήν, το Υπουργείο Εσωτερικών επιχειρεί να εξασφαλίσει ενιαία εφαρμογή των νέων διατάξεων σε όλους τους δήμους της χώρας, ώστε η μετάβαση στη δεύτερη θητεία της δημοτικής περιόδου να πραγματοποιηθεί χωρίς θεσμικά ή διαδικαστικά προβλήματα.

Δείτε εδώ την εγκύκλιο