Σημαντικές διαφορές στις τιμές με τις οποίες οι Δήμοι προμηθεύονται ελαστικά για τα βαρέα οχήματά τους αποκαλύπτει έρευνα της πλατφόρμας Pyxida-OTA. Οι αποκλίσεις φτάνουν σχεδόν στο 280%, αναδεικνύοντας σοβαρά ερωτήματα για την επάρκεια της έρευνας αγοράς, τον τρόπο σύνταξης των προϋπολογισμών και την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών προμηθειών των Δήμων.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε 41 συμβάσεις Δήμων της περιόδου 2023–2026, οι οποίες περιλαμβάνουν 67 καταγεγραμμένες τιμές για ελαστικά διάστασης 315/80R22.5, που χρησιμοποιούνται μεταξύ άλλων σε απορριμματοφόρα και άλλα βαρέα δημοτικά οχήματα.
Συνολικά εξετάστηκαν συμβάσεις που αφορούν περίπου 1.300 ελαστικά, με τις τιμές να προκύπτουν από τα πραγματικά συμβατικά στοιχεία που δημοσιεύονται στο Κεντρικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ).
Τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικά.
Από 205 έως 780 ευρώ για ελαστικά της ίδιας διάστασης
Η χαμηλότερη καταγεγραμμένη τιμή ανέρχεται σε περίπου 205 ευρώ και η υψηλότερη προσεγγίζει τα 780 ευρώ ανά ελαστικό, χωρίς ΦΠΑ.
Η διάμεση τιμή διαμορφώνεται στα 395 ευρώ, ενώ οι μισές από τις καταγεγραμμένες τιμές βρίσκονται μεταξύ 340 και 470 ευρώ.
Πρόκειται για διαφορά περίπου 575 ευρώ ανά ελαστικό μεταξύ των δύο ακραίων τιμών.
Για ένα απορριμματοφόρο που χρειάζεται έξι ελαστικά, η διαφορά αυτή θα μπορούσε θεωρητικά να ξεπεράσει τα 3.400 ευρώ, εφόσον συγκρίνονταν προϊόντα αντίστοιχων προδιαγραφών και υπηρεσιών.
Αντίστοιχα, σε έναν δημοτικό στόλο με δεκάδες βαρέα οχήματα, ακόμη και μικρότερες αποκλίσεις τιμών μπορούν να μεταφραστούν σε σημαντικές πρόσθετες δαπάνες.
Βεβαίως, η ίδια διάσταση δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ίδια ποιότητα. Η μάρκα, ο τύπος πέλματος, οι δείκτες φορτίου, οι εγγυήσεις και οι παρεχόμενες υπηρεσίες επηρεάζουν το κόστος. Ωστόσο, το εύρος των αποκλίσεων είναι τόσο μεγάλο ώστε να καθιστά αναγκαία την τεκμηριωμένη σύγκριση των τιμών πριν από κάθε προμήθεια.
Ανοικτοί διαγωνισμοί: Χαμηλότερες τιμές από τις απευθείας αναθέσεις
Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα της έρευνας αφορά τη διαδικασία ανάθεσης. Όπως έχουν αποδείξει όλες οι έρευνες της pyxida-ota οι απευθείας αναθέσεις στοιχίζουν ένα 30% επιπλέον στους δήμους.
Η διάμεση τιμή των ελαστικών που αγοράστηκαν μέσω ανοικτών διαγωνισμών ανέρχεται σε 371 ευρώ, ενώ στις απευθείας αναθέσεις φτάνει τα 433 ευρώ.
Η διαφορά είναι 62 ευρώ ανά ελαστικό, δηλαδή περίπου 17% υψηλότερη διάμεση τιμή στις απευθείας αναθέσεις. Μιλάμε για διάμεση και όχι μέση τιμή.
Είναι χαρακτηριστικό ότι οι 15 φθηνότερες καταγεγραμμένες τιμές προέρχονται σχεδόν αποκλειστικά από ανοικτούς διαγωνισμούς. Αντίθετα, οι απευθείας αναθέσεις σπάνια εξασφαλίζουν τιμές κάτω από 380 ευρώ. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ανοικτός διαγωνισμός εξασφαλίζει αυτομάτως οικονομική προμήθεια. Η έρευνα εντόπισε και διαγωνισμούς με τιμές που κυμαίνονται από 236 έως 611 ευρώ. Το συμπέρασμα είναι ότι η ύπαρξη διαγωνιστικής διαδικασίας δεν αρκεί από μόνη της. Απαιτούνται σωστή προετοιμασία, επαρκής έρευνα αγοράς, κατάλληλες τεχνικές προδιαγραφές και πραγματικός ανταγωνισμός.
Ελλιπής έρευνα αγοράς; Τι δείχνουν οι μεγάλες αποκλίσεις
Το σημαντικότερο ζήτημα που αναδεικνύει η έρευνα της Pyxida-OTA είναι κατά πόσο οι αναθέτουσες αρχές αξιοποιούν τα διαθέσιμα στοιχεία προηγούμενων δημοτικών συμβάσεων πριν προσδιορίσουν την εκτιμώμενη αξία μιας προμήθειας. Σήμερα, οι Δήμοι έχουν τη δυνατότητα να αναζητούν συμβάσεις άλλων ΟΤΑ και να συγκρίνουν τιμές, τεχνικές προδιαγραφές και όρους προμήθειας μέσα από την pyxida-ota με την βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Παρά τη δυνατότητα αυτή, η έρευνα καταγράφει σημαντικές αποκλίσεις ακόμη και μεταξύ συμβάσεων που αφορούν μεγάλες ποσότητες ελαστικών. Ειδικότερα, οι παραγγελίες 30 ή περισσότερων ελαστικών παρουσιάζουν διάμεση τιμή 446 ευρώ, ενώ οι μικρότερες παραγγελίες, κάτω των 10 τεμαχίων, έχουν διάμεση τιμή 403 ευρώ.
Με άλλα λόγια, οι μεγαλύτερες ποσότητες δεν εξασφαλίζουν απαραίτητα καλύτερες τιμές.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση Δήμου που, με τον ίδιο ανάδοχο, προμηθευόταν ελαστικά προς 580 ευρώ το 2023, ενώ το 2026 η τιμή μειώθηκε στα 300–310 ευρώ, μέσω νέων ανοικτών διαγωνισμών. Η συγκεκριμένη περίπτωση δείχνει πόσο σημαντικά περιθώρια εξοικονόμησης μπορούν να υπάρξουν όταν μεταβάλλονται οι συνθήκες προμήθειας.
Τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν από μόνα τους ότι οι υπηρεσίες των Δήμων παρέλειψαν την έρευνα αγοράς. Αναδεικνύουν, όμως, την ανάγκη να εξεταστεί κατά πόσο η έρευνα αυτή είναι ουσιαστική, συγκριτική και επαρκώς τεκμηριωμένη. Δεν αρκεί η συγκέντρωση ορισμένων προσφορών για την κατάρτιση ενός προϋπολογισμού. Χρειάζεται να εξετάζονται και οι τιμές στις οποίες έχουν ήδη κατακυρωθεί αντίστοιχες προμήθειες από άλλους Δήμους.
Ακριβότερες προμήθειες μέσα από συμβάσεις συντήρησης και ανταλλακτικών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ένα ακόμη εύρημα. Όταν τα ελαστικά αγοράζονται ως μέρος ευρύτερων συμβάσεων ανταλλακτικών ή συντήρησης οχημάτων, οι τιμές εμφανίζονται συχνά αυξημένες. Σε αρκετές περιπτώσεις χρησιμοποιούνται τιμές καταλόγου, επί των οποίων εφαρμόζονται περιορισμένες εκπτώσεις, της τάξης του 0% έως 5%. Με αυτόν τον τρόπο καταγράφηκε και η υψηλότερη τιμή της έρευνας, περίπου 779 ευρώ ανά ελαστικό, χωρίς να περιλαμβάνεται η τοποθέτηση. Το εύρημα αυτό δημιουργεί ερωτήματα για την οικονομική αποτελεσματικότητα της ενσωμάτωσης των ελαστικών σε γενικότερες συμβάσεις συντήρησης.
Η χωριστή προμήθεια ελαστικών, με σαφείς τεχνικές προδιαγραφές και ανταγωνιστική διαδικασία, αποτελεί επιλογή που αξίζει να εξετάζεται από τις οικονομικές και τεχνικές υπηρεσίες των Δήμων.
Διαφορετικοί όροι και ελλείψεις στις τεχνικές προδιαγραφές
Η έρευνα δεν περιορίστηκε στις τιμές, αλλά εξέτασε και τους όρους των συμβάσεων.
Διαπιστώθηκαν σημαντικές διαφοροποιήσεις σε ζητήματα όπως:
- Η εγγύηση καλής λειτουργίας, που κυμαίνεται από 12 μήνες έως δύο χρόνια στις συμβάσεις που την προσδιορίζουν.
- Η μέγιστη παλαιότητα των ελαστικών, που άλλοτε ορίζεται στους έξι μήνες και άλλοτε δεν προσδιορίζεται καθόλου.
- Η τοποθέτηση και η ζυγοστάθμιση, που σε ορισμένες συμβάσεις περιλαμβάνονται στην τιμή και σε άλλες χρεώνονται χωριστά.
- Οι χρόνοι παράδοσης, που κυμαίνονται από 24 ώρες έως 15 εργάσιμες ημέρες.
- Η διαχείριση των μεταχειρισμένων ελαστικών και το σχετικό κόστος ανακύκλωσης.
- Προδιαγραφές όπως Ενεργειακή ετικέτα ΕΕ (Καν. 1222/2009), πίνακα κατηγορία κατανάλωσης καυσίμου C/D και πρόσφυσης σε βρεγμένο C.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι μόνο περίπου μία στις τρεις συμβάσεις περιλαμβάνει πλήρεις τεχνικούς όρους στο ίδιο το δημοσιευμένο κείμενο. Οι υπόλοιπες παραπέμπουν σε διακηρύξεις ή μελέτες που δεν περιλαμβάνονταν στα έγγραφα των συμβάσεων που εξετάστηκαν.
Επιπλέον, μόνο σε έξι Δήμους καταγράφεται συγκεκριμένη μάρκα ελαστικών. Αυτό δυσκολεύει τη σύγκριση προϊόντων αντίστοιχης ποιότητας και περιορίζει τη δυνατότητα ουσιαστικού ελέγχου των τιμών.
Αποκλίσεις ακόμη και στα δημοσιευμένα στοιχεία των συμβάσεων
Η έρευνα της Pyxida-OTA εντόπισε και προβλήματα στην αποτύπωση των οικονομικών στοιχείων.
Σε τουλάχιστον έξι συμβάσεις διαπιστώθηκαν διαφορές ανάμεσα στις τιμές που εμφανίζονταν στις πλατφόρμες αναζήτησης και στις πραγματικές συμβατικές τιμές.
Ενδεικτικά:
- Τιμή 369,71 ευρώ εμφανιζόταν ως τιμή προμήθειας, ενώ μετά την έκπτωση η συμβατική τιμή ήταν 351,22 ευρώ.
- Τιμή καταλόγου 550 ευρώ αντιστοιχούσε σε πραγματική τιμή 451 ευρώ μετά από έκπτωση 18%.
- Σε άλλη περίπτωση, τιμή 820 ευρώ μειωνόταν σε 779 ευρώ μετά την προβλεπόμενη έκπτωση.
- Εντοπίστηκαν επίσης περιπτώσεις όπου τιμές με ΦΠΑ εμφανίζονταν χωρίς σαφή διάκριση από τις καθαρές τιμές.
Παράλληλα, τέσσερις γραμμές τιμών που υπήρχαν στα έγγραφα των συμβάσεων δεν εμφανίζονταν στα αποτελέσματα αναζήτησης.
Τα ευρήματα υπογραμμίζουν ότι η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων πρέπει να συνοδεύεται από έλεγχο των πρωτογενών συμβατικών εγγράφων.
Πώς μπορούν οι Δήμοι να μειώσουν το κόστος
Με βάση τα αποτελέσματα, η Pyxida-OTA επισημαίνει ότι οι Δήμοι που προμηθεύονται ελαστικά της συγκεκριμένης διάστασης με τιμές άνω των 450 ευρώ χωρίς ΦΠΑ θα πρέπει να εξετάσουν σοβαρά τις δυνατότητες μείωσης του κόστους.
Η έρευνα εκτιμά ότι, υπό συγκρίσιμες προϋποθέσεις, υπάρχουν περιθώρια εξοικονόμησης της τάξης του 20% έως 40% ανά ελαστικό.
Για την επίτευξη καλύτερων αποτελεσμάτων προτείνονται:
- Συστηματική έρευνα αγοράς με αξιοποίηση των τιμών κατακύρωσης αντίστοιχων συμβάσεων άλλων Δήμων.
- Χωριστοί διαγωνισμοί προμήθειας ελαστικών, όπου αυτό είναι οικονομικά και επιχειρησιακά σκόπιμο.
- Σαφείς και συγκρίσιμες τεχνικές προδιαγραφές, ανάλογα με τη θέση τοποθέτησης, τον δείκτη φορτίου και τις απαιτήσεις ασφαλείας.
- Ενσωμάτωση όλων των σχετικών υπηρεσιών στην προσφερόμενη τιμή, όπως τοποθέτηση, ζυγοστάθμιση και διαχείριση μεταχειρισμένων ελαστικών.
- Καθορισμός μετρήσιμων ποιοτικών απαιτήσεων, σχετικά με την παλαιότητα, την εγγύηση και την πιστοποίηση των προϊόντων.
- Ειδική τεκμηρίωση των υψηλών τιμών, ιδιαίτερα όταν υπερβαίνουν τα 470 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, επίπεδο πάνω από το οποίο βρίσκεται περίπου το ακριβότερο 25% των καταγεγραμμένων τιμών.
Η έρευνα αγοράς είναι υποχρέωση ουσιαστικής διαχείρισης του δημοτικού χρήματος
Τα συμπεράσματα της έρευνας ξεπερνούν τη συγκεκριμένη κατηγορία ελαστικών. Αναδεικνύουν ένα γενικότερο ζήτημα στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται και υλοποιούνται οι δημοτικές προμήθειες. Η εκτίμηση της αξίας μιας προμήθειας δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια τυπική διαδικασία που περιορίζεται στη συγκέντρωση ενδεικτικών τιμών. Οφείλει να στηρίζεται σε πραγματικά δεδομένα της αγοράς, συγκρίσιμες συμβάσεις, τεκμηριωμένες τεχνικές απαιτήσεις και αξιολόγηση του συνολικού κόστους. Η μεγάλη διασπορά τιμών που εντοπίστηκε στην έρευνα αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης των διαδικασιών προμηθειών.
Κάθε ευρώ που εξοικονομείται από μια σωστά σχεδιασμένη προμήθεια μπορεί να διατεθεί για την αναβάθμιση των δημοτικών υπηρεσιών, τη συντήρηση των οχημάτων και τη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών.
Σε μια περίοδο κατά την οποία οι Δήμοι επικαλούνται συνεχώς την αύξηση του λειτουργικού κόστους και τις οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν, η αναζήτηση καλύτερων τιμών αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο χρηστής οικονομικής διαχείρισης. Η έρευνα της Pyxida-OTA δείχνει ότι η διαφάνεια στις δημόσιες συμβάσεις αποκτά πραγματική αξία όταν τα διαθέσιμα στοιχεία αξιοποιούνται για συγκρίσεις, τεκμηριωμένες αποφάσεις και αποτελεσματικότερη διαχείριση των δημόσιων πόρων.
Η ουσία δεν είναι μόνο να γνωρίζουμε πόσο πληρώνει κάθε Δήμος. Είναι να μπορούμε να εξηγήσουμε γιατί ένας Δήμος πληρώνει σημαντικά περισσότερο από έναν άλλον για μια αντίστοιχη προμήθεια.
Σημείωση μεθοδολογίας: Η έρευνα βασίζεται σε 41 συμβάσεις της περιόδου 2023–2026 και 67 γραμμές συμβατικών τιμών. Οι καταγεγραμμένες τιμές δεν αποτελούν κατ’ ανάγκη τιμές πραγματικής τιμολόγησης ή εξόφλησης. Το δείγμα δεν είναι εξαντλητικό, ενώ δεν κατέστη δυνατή η πλήρης ποιοτική σύγκριση όλων των ελαστικών. Συνεπώς, τα ευρήματα τεκμηριώνουν σημαντικές αποκλίσεις και ανάγκη περαιτέρω ελέγχου, όχι παρατυπίες συγκεκριμένων αναθετουσών αρχών.
Δείτε εδώ και προηγούμενες έρευνες της pyxida-ota
________________________________________________________________________________________
Καθημερινή Ενημέρωση με Άποψη και Επίκεντρο τον Δημότη
Η ενημέρωση συνεχίζεται και στα social media.
Ακολουθήστε μας για να μη χάνετε όσα συμβαίνουν στην Κορινθία, την Πελοπόννησο και την Ελλάδα.
🔹 IsthmosNews.gr — Ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
🔹 ΔΗμότης της Κορινθίας — Ακολουθήστε μας στο Facebook
🔹 ΔΗμότης της Κορινθίας | by IsthmosNews — Ακολουθήστε τη σελίδα
