Άρθρο στο https://www.myota.gr/ : Μία από τις μεγαλύτερες μεταρρυθμίσεις των τελευταίων δεκαετιών στον τομέα της διαχείρισης των υδάτων προωθεί το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας με το νέο σχέδιο νόμου που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 20 Ιουλίου.
Η κυβέρνηση παρουσιάζει τη μεταρρύθμιση ως ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, της κλιματικής κρίσης και των μεγάλων απωλειών νερού στα δίκτυα ύδρευσης. Από την άλλη πλευρά, η κατάργηση δεκάδων ΔΕΥΑ και η συγκέντρωση της διαχείρισης σε δύο μεγάλες ανώνυμες εταιρείες δημιουργεί έντονο διάλογο για το μέλλον της διαχείρισης του νερού στη χώρα.
Από περισσότερους από 735 φορείς σε δύο μεγάλους οργανισμούς
Σήμερα η ύδρευση, η αποχέτευση και σε πολλές περιπτώσεις η άρδευση παρέχονται από περισσότερους από 735 διαφορετικούς φορείς, μεταξύ των οποίων ΔΕΥΑ, δημοτικές υπηρεσίες, ΤΟΕΒ και ΓΟΕΒ.
Με το νέο νομοσχέδιο αλλάζει ριζικά αυτή η εικόνα.
Η ΕΥΔΑΠ επεκτείνει την αρμοδιότητά της σε ολόκληρη την ηπειρωτική Αττική, τη Βοιωτία, τη Φωκίδα, την Εύβοια (εκτός Σκύρου), καθώς και στα νησιά Αίγινα και Αγκίστρι, ενώ για πρώτη φορά αναλαμβάνει και αρμοδιότητες άρδευσης.
Αντίστοιχα, η ΕΥΑΘ επεκτείνει τη δραστηριότητά της σε ολόκληρες τις Περιφερειακές Ενότητες Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής.
Συνολικά, η ΕΥΔΑΠ θα απορροφήσει 43 φορείς και η ΕΥΑΘ ακόμη 25, αλλάζοντας πλήρως τον χάρτη της διαχείρισης των υδάτων στις συγκεκριμένες περιοχές.
Γιατί προχωρά η κυβέρνηση στη μεταρρύθμιση
Σύμφωνα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ο σημερινός κατακερματισμός δημιουργεί σοβαρά προβλήματα:
- μεγάλες απώλειες νερού στα δίκτυα,
- δυσκολία χρηματοδότησης έργων,
- υψηλό λειτουργικό κόστος,
- διαφορετικά επίπεδα ποιότητας υπηρεσιών,
- αδυναμία ενιαίου σχεδιασμού απέναντι στη λειψυδρία και την κλιματική αλλαγή.
Η μεταρρύθμιση εντάσσεται στην πρώτη Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα και συνοδεύεται από πρόγραμμα 103 έργων υποδομής σε 63 δήμους, συνολικού προϋπολογισμού 142 εκατ. ευρώ, που περιλαμβάνει αντικαταστάσεις δικτύων, αφαλατώσεις, γεωτρήσεις και νέες μονάδες επεξεργασίας νερού.
Παράλληλα, προβλέπεται η τακτοποίηση οφειλών περίπου 200 εκατ. ευρώ που έχουν συσσωρεύσει αρκετές ΔΕΥΑ προς τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας.
Τι προβλέπεται για τους εργαζόμενους
Το σχέδιο νόμου προβλέπει ότι το προσωπικό των ΔΕΥΑ και των Οργανισμών Εγγείων Βελτιώσεων θα μεταφερθεί στην ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, με διατήρηση των εργασιακών του δικαιωμάτων.
Για τους εργαζόμενους των δημοτικών υπηρεσιών, η μεταφορά θα πραγματοποιείται ανάλογα με τις ανάγκες που θα καθορίζουν οι ίδιοι οι δήμοι.
Ιδιωτικοποιείται το νερό;
Το συγκεκριμένο ερώτημα βρίσκεται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.
Από τη μελέτη του σχεδίου νόμου προκύπτει ότι δεν προβλέπεται ιδιωτικοποίηση των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης.
Αντίθετα, το ίδιο το νομοσχέδιο αναφέρει ως σκοπό του τη διασφάλιση της αποτελεσματικής διαχείρισης του νερού ως δημόσιου αγαθού ζωτικής σημασίας, ενώ το Υπουργείο επιμένει ότι η επιλογή της κυβέρνησης είναι η ενίσχυση του δημόσιου χαρακτήρα μέσω της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ.
Ωστόσο, υπάρχουν και ζητήματα που προκαλούν προβληματισμό.
Οι δύο οργανισμοί που αναλαμβάνουν πλέον πολύ μεγαλύτερο μέρος της διαχείρισης είναι Ανώνυμες Εταιρείες, οι οποίες λειτουργούν με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, παρότι βρίσκονται υπό δημόσιο έλεγχο.
Επιπλέον, το νομοσχέδιο δεν περιλαμβάνει κάποια ειδική διάταξη που να αποκλείει ρητά οποιαδήποτε μελλοντική αλλαγή του μοντέλου λειτουργίας ή της συμμετοχής ιδιωτών. Αυτό δεν σημαίνει ότι ανοίγει άμεσα ο δρόμος για ιδιωτικοποίηση, αλλά αφήνει το θέμα να εξαρτάται από τυχόν μελλοντικές νομοθετικές πρωτοβουλίες.
Το σημαντικότερο είναι ότι το νερό θεωρείται δημόσιο αγαθό αλλά η διανομή του όχι. Η διανομή τιμολογείται και προβλέπει κέρδη. Το νομοσχέδιο αναγνωρίζει το νερό ως δημόσιο αγαθό αλλά όχι αναφαίρετο δικαίωμα για όλους.
Η αγορά βλέπει προοπτικές ανάπτυξης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η εικόνα στο Χρηματιστήριο Αθηνών.
Η μετοχή της ΕΥΔΑΠ έχει καταγράψει σημαντική άνοδο τον τελευταίο χρόνο, της τάξης περίπου του 40%-50%, με τους επενδυτές να αποτιμούν θετικά τις προοπτικές επέκτασης των δραστηριοτήτων της.
Η ανάληψη νέων περιοχών, η απορρόφηση δεκάδων φορέων, η δυνατότητα υλοποίησης μεγαλύτερων έργων και η πρόσβαση σε περισσότερα χρηματοδοτικά εργαλεία θεωρούνται παράγοντες που μπορούν να ενισχύσουν τα οικονομικά μεγέθη της εταιρείας.
Η χρηματιστηριακή αυτή εικόνα, πάντως, δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη ιδιωτικοποίησης, αλλά δείχνει ότι η αγορά εκτιμά πως η ΕΥΔΑΠ θα αποκτήσει σημαντικά μεγαλύτερο επιχειρησιακό αντικείμενο.
Τι προβλέπεται για τους νησιωτικούς δήμους
Ένα από τα ερωτήματα που γεννά το νέο νομοσχέδιο αφορά τους νησιωτικούς δήμους, οι οποίοι αντιμετωπίζουν διαχρονικά τις μεγαλύτερες προκλήσεις στη διαχείριση των υδατικών πόρων, ιδιαίτερα κατά τη θερινή περίοδο. Παρότι η κυβέρνηση παρουσιάζει τη μεταρρύθμιση ως μέρος της «Εθνικής Στρατηγικής για τα Ύδατα», το σχέδιο νόμου δεν θεσπίζει ένα ειδικό πλαίσιο για τα περισσότερα νησιά της χώρας. Η επέκταση της ΕΥΔΑΠ αφορά μόνο την Αίγινα και το Αγκίστρι, ενώ οι υπόλοιποι νησιωτικοί δήμοι παραμένουν στο υφιστάμενο καθεστώς. Δεν προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις για τη λειτουργία των αφαλατώσεων, την αντιμετώπιση της αυξημένης θερινής ζήτησης, τη διαχείριση της λειψυδρίας ή τη χρηματοδότηση των αυξημένων λειτουργικών αναγκών των νησιωτικών υποδομών. Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει γενικές διατάξεις για την επιτάχυνση έργων σε περιοχές που πλήττονται από λειψυδρία, χωρίς όμως να εισάγει ένα ολοκληρωμένο και εξειδικευμένο μοντέλο διαχείρισης για τη νησιωτική Ελλάδα, όπου οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και του τουρισμού είναι ήδη ιδιαίτερα έντονες.
Οι δήμοι μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα
Για τους δήμους που εντάσσονται στη μεταρρύθμιση, το νέο μοντέλο σημαίνει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο άσκησης μιας από τις πιο κρίσιμες δημοτικές αρμοδιότητες.
Η λειτουργία των ΔΕΥΑ, η διαχείριση των δικτύων, η εκτέλεση έργων, η συντήρηση των υποδομών και η διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού εισέρχονται σε μια νέα εποχή, με περισσότερη κεντρικοποίηση αλλά και με μεγαλύτερες δυνατότητες χρηματοδότησης.
Το αν το νέο μοντέλο θα οδηγήσει τελικά σε καλύτερες υπηρεσίες, λιγότερες απώλειες νερού και χαμηλότερο κόστος για τους πολίτες ή αν θα δημιουργήσει νέες προκλήσεις για την αυτοτέλεια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, είναι ένα ερώτημα που θα απαντηθεί στην πράξη τα επόμενα χρόνια.
Το βέβαιο είναι ότι το νομοσχέδιο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες θεσμικές παρεμβάσεις στον χώρο των υδάτων και αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά τη λειτουργία των δήμων, των ΔΕΥΑ και των υπηρεσιών ύδρευσης για τις επόμενες δεκαετίες.
IsthmosNews.gr — Το site που έγινε καθημερινή σου συνήθεια.