Με τους θύτες ή με τα θύματα; Από τον νόμο Παρασκευόπουλου στις αυστηρότερες προϋποθέσεις αποφυλάκισης

Η παρέμβαση του Άκη Σκέρτσου για τις αλλαγές στον Ποινικό Κώδικα, τις αποφυλακίσεις της περιόδου 2015–2019 και τις μεταγενέστερες νομοθετικές παρεμβάσεις.

Ένα ζήτημα που βρίσκεται διαχρονικά στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης για την ποινική δικαιοσύνη επαναφέρει με δημόσια παρέμβασή του ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, θέτοντας το ερώτημα: «Με τους θύτες ή με τα θύματα;».

Στο επίκεντρο της τοποθέτησής του βρίσκεται η πολιτική για τις αποφυλακίσεις που εφαρμόστηκε την περίοδο 2015–2019, με αφορμή τον νόμο Παρασκευόπουλου, αλλά και οι αλλαγές που ακολούθησαν στον Ποινικό Κώδικα από το 2021 έως και το 2026.

Η συζήτηση αφορά ένα κρίσιμο ερώτημα για κάθε κράτος δικαίου: πώς επιτυγχάνεται η ισορροπία ανάμεσα στην τιμωρία του εγκλήματος, την προστασία των θυμάτων και τον ουσιαστικό σωφρονισμό των καταδικασμένων;

Τι προέβλεπε ο νόμος Παρασκευόπουλου του 2015

Ο νόμος 4322/2015, γνωστός ως νόμος Παρασκευόπουλου, εισήγαγε ευνοϊκότερες ρυθμίσεις για την υπό όρους απόλυση κρατουμένων, στο πλαίσιο της αντιμετώπισης του υπερπληθυσμού των φυλακών.

Οι ρυθμίσεις αυτές αποτέλεσαν αντικείμενο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης, καθώς η κριτική που ασκήθηκε επικεντρώθηκε στο κατά πόσο οι προϋποθέσεις αποφυλάκισης διασφάλιζαν επαρκώς την κοινωνική προστασία, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις σοβαρών εγκλημάτων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο Άκης Σκέρτσος, από τον Απρίλιο του 2015 έως τον Αύγουστο του 2019 καταγράφηκαν συνολικά 18.193 αποφυλακίσεις, αριθμός που αντιστοιχεί σε περίπου 343 αποφυλακίσεις τον μήνα.

Ειδική αναφορά γίνεται και στα στοιχεία του 2017, όταν, σύμφωνα με την ίδια δημόσια παρέμβαση, αποφυλακίστηκαν 320 καταδικασμένοι για ληστείες, 1.137 για κλοπές και περίπου 700 για αδικήματα που σχετίζονται με ναρκωτικά.

Οι αριθμοί αυτοί επαναφέρουν τη συζήτηση για τα κριτήρια αποφυλάκισης, τη βαρύτητα των αδικημάτων και τις δικλίδες ασφαλείας που πρέπει να συνοδεύουν την επιστροφή ενός καταδικασμένου στην κοινωνία.

Οι αλλαγές του 2021 και τα αυστηρότερα όρια

Σύμφωνα με τον Άκη Σκέρτσο, σημαντική αλλαγή σημειώθηκε το 2021, επί υπουργίας Κώστα Τσιάρα, με τροποποιήσεις στο άρθρο 105Β του Ποινικού Κώδικα.

Για συγκεκριμένες κατηγορίες σοβαρών εγκλημάτων προβλέφθηκαν αυστηρότερες προϋποθέσεις για τη θεμελίωση δικαιώματος υπό όρους απόλυσης.

Ειδικότερα, για τις συγκεκριμένες κατηγορίες κακουργημάτων προβλέφθηκε έκτιση των τεσσάρων πέμπτων της ποινής, ενώ απαιτείται και πραγματική παραμονή στη φυλακή τουλάχιστον ίση με τα τρία πέμπτα της επιβληθείσας ποινής, χωρίς να υπολογίζεται ο ευεργετικός χρόνος.

Με βάση αυτόν τον κανόνα, σε πρόσκαιρη κάθειρξη 15 ετών, το όριο των τριών πέμπτων αντιστοιχεί σε εννέα χρόνια πραγματικής κράτησης, εφόσον πρόκειται για αδίκημα που υπάγεται στις συγκεκριμένες αυστηρότερες διατάξεις.

Τι άλλαξε το 2024 με τον νέο Ποινικό Κώδικα

Το 2024, με τον νόμο 5090/2024, επί υπουργίας Γιώργου Φλωρίδη, προχώρησαν νέες παρεμβάσεις στο ποινικό σύστημα.

Μεταξύ άλλων:

• Το ανώτατο όριο της πρόσκαιρης κάθειρξης αυξήθηκε από τα 15 στα 20 έτη.
• Το ανώτατο όριο της συνολικής πρόσκαιρης κάθειρξης για περισσότερα εγκλήματα αυξήθηκε από τα 20 στα 25 έτη.
• Διατηρήθηκαν αυστηρότερες προϋποθέσεις για την υπό όρους απόλυση σε συγκεκριμένες κατηγορίες σοβαρών εγκλημάτων.

Οι αλλαγές αυτές εντάσσονται στη γενικότερη προσπάθεια αυστηροποίησης της ποινικής αντιμετώπισης συγκεκριμένων εγκληματικών πράξεων.

Το 2026: Στα 30 χρόνια η πραγματική κράτηση για πολλαπλές ισόβιες καθείρξεις

Νεότερη παρέμβαση σημειώθηκε το 2026, με τροποποίηση του άρθρου 105Β του Ποινικού Κώδικα.

Με τον νόμο 5326/2026, το ανώτατο όριο πραγματικής παραμονής στη φυλακή που απαιτείται για τη θεμελίωση δικαιώματος υπό όρους απόλυσης σε περιπτώσεις πολλαπλών ισοβίων καθείρξεων αυξήθηκε από τα 25 στα 30 χρόνια.

Πρόκειται για μια σημαντική αλλαγή, η οποία αφορά ειδικά τους καταδικασμένους που εκτίουν περισσότερες από μία ποινές ισόβιας κάθειρξης.

Η συγκεκριμένη ρύθμιση δεν σημαίνει αυτοδίκαιη αποφυλάκιση μετά τη συμπλήρωση των 30 ετών, αλλά μεταβάλλει το χρονικό όριο για τη δυνατότητα εξέτασης της υπό όρους απόλυσης.

Οι τρεις στόχοι ενός σύγχρονου σωφρονιστικού συστήματος

Στην παρέμβασή του, ο Άκης Σκέρτσος υπογραμμίζει ότι μια καταδικαστική απόφαση για σοβαρό έγκλημα και ο τρόπος εκτέλεσής της πρέπει να υπηρετούν τρεις βασικούς σκοπούς:

1. Την τιμωρία του εγκλήματος και την απόδοση δικαιοσύνης.
2. Την προστασία των θυμάτων, καθώς και την υποστήριξή τους για την αποκατάσταση της βλάβης που υπέστησαν.
3. Τον σωφρονισμό του καταδικασμένου, ώστε να μπορεί να επιστρέψει στην κοινωνία χωρίς να επαναλάβει εγκληματική συμπεριφορά.

Ο υπουργός Επικρατείας ασκεί έντονη κριτική στην πολιτική της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ υπό τον Αλέξη Τσίπρα, εκτιμώντας ότι απέτυχε και στους τρεις αυτούς στόχους. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι οι μεταγενέστερες κυβερνητικές παρεμβάσεις έχουν επιφέρει σημαντικές αλλαγές, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι υπάρχουν ακόμη σημαντικές εκκρεμότητες.

Οι φυλακές, η επανένταξη και η πρόληψη της υποτροπής

Πέρα από την αυστηρότητα των ποινών, ο Άκης Σκέρτσος αναδεικνύει και την ανάγκη ουσιαστικής αναβάθμισης του σωφρονιστικού συστήματος.

Όπως επισημαίνει, απαιτούνται περισσότερες και καλύτερες σωφρονιστικές υποδομές, αξιοπρεπείς συνθήκες κράτησης και ουσιαστική προετοιμασία των κρατουμένων για την επιστροφή τους στην κοινωνία.

Σημαντικό ρόλο σε αυτή την κατεύθυνση μπορούν να διαδραματίσουν η εκπαίδευση, η εργασία εντός των φυλακών και η υποστήριξη μετά την αποφυλάκιση.

Παράλληλα, γίνεται αναφορά σε εναλλακτικές μορφές έκτισης ποινών, όπου το επιτρέπει η βαρύτητα της πράξης, όπως η κοινωφελής εργασία και η κατ’ οίκον έκτιση με ηλεκτρονική επιτήρηση («βραχιολάκι»).

Το βασικό επιχείρημα είναι ότι η προστασία της κοινωνίας δεν εξαντλείται στην επιβολή αυστηρών ποινών. Συνδέεται και με την αποτελεσματικότητα του σωφρονιστικού συστήματος, ώστε να περιορίζεται ο κίνδυνος υποτροπής.

Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό

Η δημόσια συζήτηση για τον Ποινικό Κώδικα δεν αφορά μόνο το πόσα χρόνια θα παραμείνει κάποιος στη φυλακή. Αφορά και το κατά πόσο το κράτος μπορεί να προστατεύσει αποτελεσματικά τους πολίτες, να στηρίξει τα θύματα και να εξασφαλίσει ότι όσοι επιστρέφουν στην κοινωνία δεν θα αποτελέσουν νέα απειλή.

Το ερώτημα «με τους θύτες ή με τα θύματα;» αποκτά έτσι ευρύτερη διάσταση. Η ουσιαστική πρόκληση για την Πολιτεία είναι να διασφαλίσει ότι η δικαιοσύνη, η ασφάλεια και ο σωφρονισμός δεν θα λειτουργούν ανταγωνιστικά, αλλά θα αποτελούν αλληλένδετους πυλώνες ενός σύγχρονου κράτους δικαίου.

Πηγή της πολιτικής παρέμβασης: δημόσια ανάρτηση του υπουργού Επικρατείας Άκη Σκέρτσου. 

________________________________________________________________________________________

Καθημερινή Ενημέρωση με Άποψη και Επίκεντρο τον Δημότη

Η ενημέρωση συνεχίζεται και στα social media.

Ακολουθήστε μας για να μη χάνετε όσα συμβαίνουν στην Κορινθία, την Πελοπόννησο και την Ελλάδα.

🔹 IsthmosNews.gr — Ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook

🔹 ΔΗμότης της Κορινθίας — Ακολουθήστε μας στο Facebook

🔹 ΔΗμότης της Κορινθίας | by IsthmosNews — Ακολουθήστε τη σελίδα