Σημαντικές αλλαγές επέρχονται στο κληρονομικό δίκαιο της χώρας μας με σχετικό νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Η γνωστή δικηγόρος Κατερίνα Μπασιώτη απαντά στις ερωτήσεις μας και με απλά λόγια, μας διαφωτίζει ως προς τις αλλαγές που προωθούνται όσον αφορά τις διαθήκες, τις κληρονομιές, τις περιπτώσεις που ο κληρονομούμενος είχε χρέη καθώς και τις περιπτώσεις που ένα ζευγάρι δεν είχε παντρευτεί.

Ερ.:Ποιες είναι οι βασικές αλλαγές που προβλέπονται με το νέο νομοσχέδιο για τις κληρονομιές;

Κ.Μ.:Ο νέος νόμος φαίνεται πως φέρνει ριζικές αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο για πρώτη φορά μετά από σχεδόν 80 χρόνια. Μεταξύ των αλλαγών αυτών, αξίζει να αναφερθεί η εισαγωγή της δυνατότητας της κληρονομικής σύμβασης, δηλαδή ο διαθέτης μπορεί εν ζωή να συμφωνήσει με τους μελλοντικούς του κληρονόμους πώς θα μοιραστεί η περιουσία, κάτι που δεν προβλεπόταν έως τώρα.

Ερ: Τι θα γίνει με τις διαθήκες; Ακούμε ότι αλλάζει η διαδικασία σύνταξης και δημοσίευσής τους.

Κ.Μ.: Πράγματι, από την 1η Νοεμβρίου 2025, οι διαθήκες δεν δημοσιεύονται πλέον από τα δικαστήρια αλλά από συμβολαιογράφους και ανεβαίνουν σε ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα. Αυτό μειώνει σημαντικά τον χρόνο δημοσίευσης από πολλές εκατοντάδες ημέρες ή και πάνω από χρόνο (όπως συνέβαινε παλιότερα), σε λίγες μόνο ημέρες.

Ερ: Τι αλλάζει στα κληρονομικά μερίδια του/της συζύγου, των παιδιών κ.λπ.;

Κ.Μ.: Βάσει όσον γνωρίζουμε για το νέο νομοσχέδιο, αυξάνεται το ποσοστό κληρονομιάς του συζύγου, ήτοι, όταν υπάρχει ένα παιδί, ο σύζυγος κληρονομεί το 1/3 ή 33,33% (αντί του 1/4 ή 25% που ίσχυε μέχρι σήμερα), ενώ αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα παιδιά, παραμένει στο 1/4 ή 25%, όπως ισχύει σήμερα. Αξίζει όμως να σημειωθεί ότι η ρύθμιση της κληρονομικής σύμβασης, που αναφέραμε και παραπάνω, θα επιτρέπει στον διαθέτη να «ξεπεράσει» σε ορισμένα σημεία τις τυπικές διατάξεις της νόμιμης μοίρας, παρέχοντας μεγαλύτερη ευελιξία στην κατανομή.

Ερ.: Υπάρχουν αλλαγές και στο θέμα των χρεών του κληρονομούμενου;

Κ.Μ.: Ναι, και εδώ θα υπάρξει σημαντική αλλαγή. Συγκεκριμένα οι κληρονόμοι δεν θα έχουν πλέον προσωπική ευθύνη για τα χρέη του αποθανόντα, πέραν της αξίας της κληρονομιάς. Δηλαδή, δεν θα χρειάζεται να αποποιούνται την κληρονομιά για να αποφύγουν τα χρέη διότι, επί της ουσίας, τα χρέη θα εξοφλούνται από την περιουσία που κληρονομούν από τον θανόντα. Αν τα χρέη είναι περισσότερα από την αξία της κληρονομιάς, το επιπλέον ποσό δεν θα μεταφέρεται στους κληρονόμους.

Ερ.: Τι ισχύει για τα ζευγάρια που δεν είναι παντρεμένα ή δεν έχουν κάνει σύμφωνο συμβίωσης; Έχουν μερίδιο στην κληρονομιά;

Κ.Μ.: Στις νέες ρυθμίσεις προβλέπεται ότι τα ζευγάρια που συμβιώνουν, χωρίς γάμο, εάν συμβιώνουν για τρία έτη τουλάχιστον και είναι σε σταθερή σχέση, ακόμα και χωρίς σύμφωνο συμβίωσης, θα αποκτούν δικαίωμα στην κληρονομιά. Στόχος του νομοθέτη προφανώς είναι η προσαρμογή στην πραγματικότητα των σύγχρονων οικογενειακών δομών.

Ερ.: Πότε αναμένεται να τεθούν σε ισχύ αυτές οι αλλαγές — από πότε θα επηρεάζουν τις κληρονομιές;

Κ.Μ.: Ο νέος νόμος προβλέπεται να τεθεί σε ισχύ το 2026, ενώ ήδη από την 1η Νοεμβρίου 2025 έχει αρχίσει η ηλεκτρονική δημοσίευση των διαθηκών ενώπιον των Συμβολαιογράφων.

Ερ.: Κατά τη γνώμη σας, οι αλλαγές αυτές είναι προς τη σωστή κατεύθυνση;

Κ.Μ.: Η μεταρρύθμιση φαίνεται να στοχεύει στη μείωση της γραφειοκρατίας και των καθυστερήσεων κάτι που, αν επιτευχθεί, έχει μεγάλη σημασία. Επίσης πολύ ουσιώδης και σημαντικός είναι ο στόχος για προστασία των κληρονόμων από χρέη που μπορεί να είχε ο κληρονομούμενος, κάτι που μέχρι τώρα φόβιζε και ταλαιπωρούσε πολλούς κληρονόμους. Ιδιαίτερα ως προς τις δύο αυτές παραμέτρους αλλά και στο σύνολο της, θεωρώ λοιπόν ότι η μεταρρύθμιση αυτή είναι προς τη σωστή κατεύθυνση.

Δικηγορικό Γρ. Μπασιώτη - Παπαθεοφάνους Αικ.

Φιλύρα 8, Κιάτο - www.basioti.gr