Λαογραφικό Μουσείο Περαχώρας - Αντίθεση στην διάνοιξη νέων οδικών δικτύων και στην εγκατάσταση ανεμογεννητριών στα Γεράνεια Όρη

Το Λαογραφικό Μουσείο Περαχώρας και το Σωματείο Φίλων του Λαογραφικού Μουσείου Περαχώρας εκφράζουν την έντονη ανησυχία και την κατηγορηματική τους αντίθεση στα σχέδια εγκατάστασης ανεμογεννητριών στα Γεράνεια Όρη και στη συνακόλουθη διάνοιξη εκτεταμένου νέου οδικού δικτύου, όπως προβλέπεται από τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που έχει καταθέσει προς έγκριση η εταιρεία EURUS ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Ι.Κ.Ε.

Η προβλεπόμενη διάνοιξη περίπου 12 χιλιομέτρων νέων δρόμων και η εγκατάσταση βιομηχανικών ενεργειακών υποδομών σε μια περιοχή εξαιρετικής φυσικής, ιστορικής και πολιτισμικής σημασίας συνιστούν μια παρέμβαση που απειλεί να μεταβάλει ανεπανόρθωτα τον χαρακτήρα ενός τόπου ο οποίος αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της συλλογικής μνήμης και της πολιτισμικής ταυτότητας των τοπικών κοινωνιών.

Τα Γεράνεια Όρη δεν αποτελούν απλώς έναν φυσικό σχηματισμό. Αποτελούν ένα ενιαίο πολιτισμικό σύστημα που διαμορφώθηκε μέσα από τη διαχρονική συνύπαρξη ανθρώπου και φύσης. Πρόκειται για έναν τόπο όπου η ιστορία, η θρησκευτική ζωή, οι παραγωγικές δραστηριότητες, οι κοινωνικές σχέσεις και οι παραδόσεις των κοινοτήτων συνδέονται άρρηκτα με το ορεινό τοπίο και την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.

Στην καρδιά αυτού του πολιτισμικού συστήματος βρίσκεται η Ιερά Μονή Πραθίου, ένα βυζαντινό μνημείο του 11ου αιώνα, το αρχαιότερο σωζόμενο εκκλησιαστικό μνημείο της Κορινθίας και ένα από τα αρχαιότερα μνημεία της Πελοποννήσου. Γύρω από τη Μονή αναπτύχθηκε επί αιώνες ένα δίκτυο ανθρώπινων δραστηριοτήτων που περιλάμβανε την κτηνοτροφία, τη ρητινοσυλλογή, την υλοτομία, τις εποχικές μετακινήσεις των ποιμενικών πληθυσμών, καθώς και την εθιμική και θρησκευτική ζωή των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής, στο πλαίσιο παραδοσιακών πρακτικών ήπιας διαχείρισης του φυσικού περιβάλλοντος, βασισμένων στην βιωσιμότητα των τοπικών οικοσυστημάτων.

Ιδιαίτερη έκφραση αυτής της σχέσης ανθρώπου και τόπου αποτελεί το Πανηγύρι της Παναγίας του Πραθίου, το οποίο τελείται αδιάλειπτα επί γενιές κατά τον Δεκαπενταύγουστο. Το πανηγύρι αυτό δεν είναι μόνο μια θρησκευτική εκδήλωση, αλλά αποτελεί το σημαντικότερο συλλογικό ορόσημο των τοπικών κοινωνιών στον κύκλο του χρόνου, έναν θεσμό που συνδέει τους κατοίκους με την ιστορική συγκρότηση των οικισμών τους, τις οικογενειακές τους μνήμες, την αρβανίτικη πολιτισμική παράδοση, τη λαϊκή λατρεία, τη θρησκευτική πίστη και τη διαχρονική τους σχέση με το βουνό.

Για τον λόγο αυτό μας προκαλεί εύλογο προβληματισμό το γεγονός ότι, ενώ δημόσιοι φορείς, επιστημονικά ιδρύματα, πολιτιστικοί σύλλογοι, το Υπουργείο Πολιτισμού, η Εφορεία Αρχαιοτήτων και η Εκκλησία επενδύουν σημαντικούς πόρους στην καταγραφή, την έρευνα, την ανάδειξη και τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς του Πραθίου, την ίδια στιγμή προωθούνται παρεμβάσεις που απειλούν να αλλοιώσουν το φυσικό και ιστορικό περιβάλλον μέσα στο οποίο αυτή η κληρονομιά δημιουργήθηκε, διατηρήθηκε και συνεχίζει να νοηματοδοτείται.

Η διαφύλαξη και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην αναστήλωση μνημείων, στην καταγραφή και μελέτη εθιμικών εκδηλώσεων και στην διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων. Προϋποθέτει και τη διαφύλαξη του ευρύτερου πολιτισμικού τοπίου που τα περιβάλλει. Όταν ένα πολιτισμικό τοπίο μετασχηματίζεται σε πεδίο βιομηχανικής εκμετάλλευσης, υποβαθμίζεται το ίδιο το πλαίσιο μέσα στο οποίο συγκροτούνται και αναπαράγονται οι συλλογικές μνήμες, οι παραδόσεις και οι πολιτισμικές πρακτικές των κοινοτήτων. Η μετατροπή των κορυφογραμμών των Γερανείων σε βιομηχανική ζώνη παραγωγής ενέργειας δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική παρέμβαση. Συνιστά βαθιά αλλοίωση της ιστορικότητας του τοπίου και της συμβολικής σχέσης που διατηρούν οι τοπικές κοινωνίες με το βουνό τους.

Ως φορείς που υπηρετούμε τη μελέτη, τη διαφύλαξη και την ανάδειξη της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς, θεωρούμε υποχρέωσή μας να παρέμβουμε δημόσια όταν διακυβεύονται οι όροι διατήρησης αυτού του μοναδικού πολιτισμικού και φυσικού αποθέματος.

Καλούμε:

• Την Πολιτεία να επανεξετάσει με τη μέγιστη προσοχή την υπό αξιολόγηση Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων.
• Το Υπουργείο Πολιτισμού, την Εφορεία Αρχαιοτήτων και τους αρμόδιους επιστημονικούς φορείς μελέτης και προστασίας μνημείων να αξιολογήσουν συνολικά τις επιπτώσεις του έργου στο πολιτισμικό τοπίο των Γερανείων.
• Την Εκκλησία της Ελλάδος και την Ιερά Μητρόπολη Κορίνθου να υπερασπιστούν τον ιστορικό και πνευματικό χώρο της Ιεράς Μονής Πραθίου.
• Την επιστημονική κοινότητα να τοποθετηθεί δημόσια για την ανάγκη προστασίας του σπουδαίου πολιτισμικού συστήματος των Γερανείων.
• Τους κατοίκους και τους συλλογικούς φορείς της περιοχής να στηρίξουν κάθε προσπάθεια διαφύλαξης της φυσικής και πολιτισμικής φυσιογνωμίας των Γερανείων.