Θάνος Κώτσης
Προβληματισμός για τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που προβλέπει νέους δρόμους και εγκατάσταση ανεμογεννητριών στα Γεράνεια Όρη
Έντονο προβληματισμό εκφράζει ο Θάνος Κώτσης, Υποψήφιος Διδάκτωρ Λαογραφίας και Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και πρόεδρος του Λαογραφικού Μουσείου Περαχώρας, σχετικά με τις εξελίξεις γύρω από τα Γεράνεια Όρη και το ενδεχόμενο υλοποίησης νέου αιολικού έργου στην περιοχή.
Όπως επισημαίνει, την ώρα που δημόσιοι φορείς, επιστημονικά ιδρύματα, πολιτιστικοί οργανισμοί, το Υπουργείο Πολιτισμού, η Εφορεία Αρχαιοτήτων και η Εκκλησία επενδύουν πόρους και επιστημονική εργασία για την καταγραφή και προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς του Πραθίου, προωθούνται παράλληλα παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας που ενδέχεται να αλλοιώσουν το φυσικό περιβάλλον μέσα στο οποίο αυτή η κληρονομιά αναπτύχθηκε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τις τελευταίες ημέρες έγινε γνωστό ότι η εταιρεία EURUS ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΙΚΕ έχει καταθέσει προς έγκριση Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, η οποία, εφόσον εγκριθεί, προβλέπει τη διάνοιξη περίπου 12 χιλιομέτρων νέων δρόμων στα Γεράνεια Όρη, καθώς και την εγκατάσταση ανεμογεννητριών.
Τα Γεράνεια ως πολιτισμικό τοπίο
Ο κ. Κώτσης χαρακτηρίζει τα Γεράνεια Όρη ως ένα σύνθετο πολιτισμικό σύστημα, όπου η ανθρώπινη παρουσία και το φυσικό περιβάλλον συνδιαμορφώθηκαν επί αιώνες. Στο επίκεντρο αυτής της ιστορικής διαδρομής βρίσκεται η Ιερά Μονή Πραθίου, βυζαντινό μνημείο του 11ου αιώνα, το οποίο αποτελεί το αρχαιότερο σωζόμενο εκκλησιαστικό μνημείο της Κορινθίας και ένα από τα σημαντικότερα της Πελοποννήσου.
Γύρω από τη Μονή αναπτύχθηκαν διαχρονικά δραστηριότητες όπως η κτηνοτροφία, η ρητινοσυλλογή, η υλοτομία, οι μετακινήσεις των ποιμενικών πληθυσμών, αλλά και η κοινοτική και θρησκευτική ζωή των κατοίκων των Αγίων Θεοδώρων, των Πισίων και της Περαχώρας.
Άυλη πολιτιστική κληρονομιά και ιστορική οικολογική γνώση
Στην παρέμβασή του, ο ερευνητής υπογραμμίζει ότι τα Γεράνεια διατηρούν ακόμη ζωντανά στοιχεία παραδοσιακών μορφών διαχείρισης του φυσικού περιβάλλοντος, βασισμένων σε αρχές βιωσιμότητας, ισορροπίας και κυκλικής οικονομίας.
Η μετακινούμενη κτηνοτροφία, η αξιοποίηση των δασικών πόρων και η μακραίωνη προσαρμογή των τοπικών κοινωνιών στις συνθήκες του βουνού αποτελούν, όπως αναφέρει, πολύτιμο πολιτισμικό κεφάλαιο και σημαντικό τμήμα της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.
Ξεχωριστή θέση κατέχει το Πανηγύρι της Παναγίας του Πράθι, το οποίο τελείται αδιάλειπτα εδώ και γενιές και λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για τις τοπικές κοινωνίες, συνδέοντας τους κατοίκους με την ιστορία, τις οικογενειακές μνήμες, την αρβανίτικη πολιτισμική παράδοση και τη διαχρονική σχέση τους με το βουνό.
«Πώς προστατεύεται η κληρονομιά όταν αλλοιώνεται ο τόπος της;»
Ο Θάνος Κώτσης θέτει μια σειρά από ερωτήματα σχετικά με τη συνύπαρξη πολιτιστικής προστασίας και εκτεταμένων βιομηχανικών παρεμβάσεων.
«Πώς είναι δυνατόν να αναγνωρίζεται θεσμικά η αξία ενός πολιτισμικού συστήματος και ταυτόχρονα να σχεδιάζεται η μετατροπή του περιβάλλοντος χώρου του σε πεδίο βιομηχανικής εκμετάλλευσης; Πώς μπορεί να γίνεται λόγος για διαφύλαξη της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς όταν υποβαθμίζεται ο τόπος που τη συγκροτεί και της προσδίδει νόημα;», διερωτάται χαρακτηριστικά.
Κατά τον ίδιο, η μετατροπή των κορυφογραμμών σε ζώνες βιομηχανικής παραγωγής ενέργειας επηρεάζει τη συμβολική σχέση των κατοίκων με το βουνό, αλλοιώνει την ιστορικότητα του τοπίου και μεταβάλλει το πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύσσονται οι πολιτισμικές πρακτικές που συνδέονται με το Πράθι.
Ο κ. Κώτσης τονίζει ότι ο ρόλος των κοινωνικών επιστημόνων δεν περιορίζεται μόνο στη μελέτη και ερμηνεία της κοινωνικής πραγματικότητας, αλλά επεκτείνεται και στη συμμετοχή στον δημόσιο διάλογο όταν διακυβεύονται ζητήματα πολιτιστικής κληρονομιάς.
Όπως αναφέρει, η σιωπή απέναντι σε παρεμβάσεις που ενδέχεται να μεταβάλουν τον χαρακτήρα ιστορικών τόπων δεν συνιστά επιστημονική ουδετερότητα, αλλά αποστασιοποίηση από την κοινωνική ευθύνη της επιστήμης.
Κλείνοντας, εκφράζει τη στήριξή του στις πρωτοβουλίες πολιτών που αντιδρούν στα σχέδια εγκατάστασης ανεμογεννητριών στα Γεράνεια Όρη, συγχαίροντας τη συλλογική προσπάθεια «Όχι Ανεμογεννήτριες στα Γεράνεια» για τη δυναμική παρέμβασή της στο ζήτημα.
———————————————————————————
Καθημερινή Ενημέρωση με Άποψη και Επίκεντρο τον Δημότη
IsthmosNews.gr — Το site που έγινε καθημερινή σου συνήθεια.