Νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία: Νέοι κανόνες για παραγωγή, επενδύσεις και εφοδιαστική αλυσίδα

Τι αλλάζει με το νέο ΕΧΠ-Β – Προτεραιότητα στην οργανωμένη ανάπτυξη, την παραγωγική ανθεκτικότητα και την προστασία του περιβάλλοντος

Νέο τοπίο για τη χωροθέτηση της βιομηχανίας και της εφοδιαστικής αλυσίδας στη χώρα διαμορφώνει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα (ΕΧΠ-Β), το οποίο θεσμοθετείται με Κοινή Υπουργική Απόφαση.

Στόχος του νέου πλαισίου είναι να δημιουργηθεί ένα σύγχρονο και συνεκτικό μοντέλο χωρικού σχεδιασμού, με σαφέστερους κανόνες για την παραγωγική δραστηριότητα, τις επενδύσεις, τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις και την εφοδιαστική αλυσίδα.

Από το πλαίσιο του 2009 στο νέο παραγωγικό μοντέλο

Το προηγούμενο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία είχε εγκριθεί το 2009, σε μια διαφορετική οικονομική και παραγωγική συγκυρία.

Σήμερα, σύμφωνα με το Υπουργείο, η ενίσχυση της παραγωγικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας της ελληνικής και ευρωπαϊκής οικονομίας συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή ασφάλεια, την πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες, τη σταθερότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων, την ενεργειακή μετάβαση και τον τεχνολογικό μετασχηματισμό.

Το νέο ΕΧΠ-Β επικαιροποιεί και συμπληρώνει τις κατευθύνσεις του προηγούμενου πλαισίου, με βασικό στόχο τη μεγαλύτερη σαφήνεια και σταθερότητα των κανόνων για τις επενδύσεις.

Τέλος στη διάσπαρτη ανάπτυξη – Έμφαση στα Επιχειρηματικά Πάρκα

Κεντρική κατεύθυνση του νέου πλαισίου είναι η σταδιακή μετάβαση από τη διάσπαρτη και ακανόνιστη ανάπτυξη σε περισσότερο οργανωμένες μορφές χωροθέτησης.

Προτεραιότητα δίνεται στην ανάπτυξη μέσα από οργανωμένους υποδοχείς, όπως τα Επιχειρηματικά Πάρκα, αλλά και σε περιοχές όπου επιτρέπεται η βιομηχανική δραστηριότητα σύμφωνα με τις θεσμοθετημένες χρήσεις γης.

Παράλληλα, προβλέπονται σαφέστερες προϋποθέσεις χωρικής και περιβαλλοντικής συμβατότητας, ενώ αποτρέπεται η διάσπαρτη εκτός σχεδίου εγκατάσταση.

Το νέο μοντέλο επιχειρεί έτσι να:

• βάλει τάξη στην ανάπτυξη της παραγωγικής δραστηριότητας,
• περιορίσει τις συγκρούσεις χρήσεων,
• οργανώσει την περιβαλλοντική εξυγίανση,
• στηρίξει την αναβάθμιση υφιστάμενων βιομηχανικών πόλων και, όπου απαιτείται, τη λελογισμένη επέκτασή τους.

Βιομηχανία και εφοδιαστική αλυσίδα ως ενιαίο σύστημα

Μία από τις βασικές διαφοροποιήσεις του νέου σχεδιασμού είναι ότι δεν περιορίζεται στη χωροθέτηση μεμονωμένων βιομηχανικών μονάδων.

Το ΕΧΠ-Β αντιμετωπίζει για πρώτη φορά τη βιομηχανία και την εφοδιαστική αλυσίδα ως ενιαίο παραγωγικό σύστημα, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού, της εξωστρέφειας και της παραγωγικής ανθεκτικότητας της χώρας.

Παράλληλα, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην αξιοποίηση και αναβάθμιση υφιστάμενων εγκαταστάσεων, ενώ στον σχεδιασμό λαμβάνεται υπόψη και η ανάγκη ύπαρξης εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού.

Κρίσιμες πρώτες ύλες και στρατηγικές επενδύσεις

Το νέο χωροταξικό πλαίσιο δίνει ιδιαίτερη προτεραιότητα στις επενδύσεις που συνδέονται με κρίσιμες και στρατηγικές πρώτες ύλες, οι οποίες, σύμφωνα με το Υπουργείο, υπάρχουν σε σημαντικές ποσότητες στη χώρα.

Το πλαίσιο υποστηρίζει χωρικά βιομηχανικές εγκαταστάσεις, αλυσίδες αξίας και επενδύσεις που συνδέονται με τις κρίσιμες πρώτες ύλες, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1252.

Παράλληλα, σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένης αστάθειας, το ΕΧΠ-Β στηρίζει στρατηγικές βιομηχανικές επενδύσεις και έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, τα οποία χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα σημαντικά για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.

Περιβάλλον, κυκλική οικονομία και πράσινος μετασχηματισμός

Η οργανωμένη ανάπτυξη συνδέεται στο νέο πλαίσιο και με την περιβαλλοντική προστασία.

Θεσμοθετούνται όροι, περιορισμοί και κατευθύνσεις για την προστασία και τη διαχείριση του περιβάλλοντος, σύμφωνα με τη σχετική Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων.

Παράλληλα, προωθούνται η βιομηχανική συμβίωση, η αποδοτική χρήση των πόρων και η κυκλική οικονομία, ενώ ενσωματώνονται κατευθύνσεις για την κλιματική ανθεκτικότητα και τον πράσινο μετασχηματισμό της παραγωγής.

Τι ισχύει για Αττική και Θεσσαλονίκη

Ιδιαίτερη μέριμνα προβλέπεται για τις μητροπολιτικές περιοχές.

Στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη απαγορεύεται η διάσπαρτη χωροθέτηση νέων βιομηχανικών μονάδων. Προωθείται αντίθετα η εγκατάσταση δραστηριοτήτων σε οργανωμένους υποδοχείς, ο εκσυγχρονισμός υφιστάμενων υποδοχέων, η εξυγίανση των Άτυπων Βιομηχανικών Συγκεντρώσεων και η ανάπτυξη μονάδων υψηλής τεχνολογίας.

Ειδική προσέγγιση για τα νησιά

Για τον νησιωτικό χώρο, το ΕΧΠ-Β λαμβάνει υπόψη την ιδιαίτερη περιβαλλοντική και χωρική ευαισθησία, αλλά και τις ανάγκες εφοδιασμού και στήριξης της τοπικής οικονομίας.

Μεταξύ άλλων, προτάσσεται η αξιοποίηση τοπικών πρώτων υλών, οι συνέργειες με την αγροτική και τουριστική δραστηριότητα, η αποφυγή ασύμβατων χρήσεων και η κάλυψη βασικών παραγωγικών και εφοδιαστικών αναγκών με όρους χωρικής και περιβαλλοντικής συμβατότητας.

Τι κερδίζει η χώρα

Σύμφωνα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το νέο ΕΧΠ-Β δημιουργεί:

• ασφάλεια δικαίου για τη βιομηχανία,
• ενιαίο σχεδιασμό για βιομηχανία και εφοδιαστική αλυσίδα,
• μεγαλύτερη ασφάλεια εφοδιασμού,
• στήριξη επενδύσεων στρατηγικής σημασίας,
• οργανωμένη ανάπτυξη αντί για διάσπαρτη εκτός σχεδίου εγκατάσταση,
• αναβάθμιση υφιστάμενων βιομηχανικών πόλων,
• στήριξη της περιφερειακής παραγωγής,
• προώθηση της κυκλικής οικονομίας και της βιομηχανικής συμβίωσης,
• ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας και του πράσινου μετασχηματισμού,
• σαφέστερους κανόνες για επιχειρήσεις, πολίτες και τοπικές κοινωνίες.

Το μήνυμα του νέου πλαισίου

Το νέο ΕΧΠ-Β επιχειρεί να συνδέσει την παραγωγική ανάπτυξη με έναν πιο οργανωμένο χωρικό σχεδιασμό, δίνοντας έμφαση στην ασφάλεια δικαίου, στις στρατηγικές επενδύσεις, στην οργανωμένη χωροθέτηση και στην προστασία του περιβάλλοντος.

Όπως συνοψίζει το Υπουργείο, στόχος είναι ένα πιο δίκαιο, σύγχρονο και προβλέψιμο πλαίσιο ανάπτυξης για τη βιομηχανία και την εφοδιαστική αλυσίδα σε ολόκληρη τη χώρα.